Yazar: Av. Murat Karakoç – Sakarya Barosu’na kayıtlı avukat
Son güncelleme: 3 Kasım 2026
Kısa cevap: Maaşa haciz konulurken önce borçlu ve ailesinin geçimi için icra memurunca gerekli görülen miktar ayrılır. Haczedilen kısım ise maaşın dörtte birinden az olamaz (İİK 83). İş Kanunu’na tabi işçilerde ücretin dörtte birinden fazlası haczedilemez ve devredilemez (4857 md.35). Nafaka alacakları bu sınırın dışındadır. Birden fazla haciz varsa hacizler sıraya konur ve önceki haczin kesintisi bitmeden sonraki için kesinti yapılmaz. İşveren 1 hafta içinde icra dairesine cevap vermek ve kesintiyi göndermek zorundadır (İİK 355).
Maaşın ne kadarı haczedilir?
İİK 83’e göre maaş, ücret ve emekli maaşı gibi gelirler kısmen haczedilebilir. Haciz, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar düşüldükten sonra kalan kısma uygulanır. Haczedilecek miktar dörtte birden az olamaz.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 2016/6247 E., 2016/24907 K. sayılı ve 05.12.2016 tarihli kararı bu kuralı açıklar. Karar oy birliğiyle verilmiştir. Daire’ye göre ücretin tamamı geçim için yeterli olmasa bile icra memuru dörtte birini mutlaka haczetmek zorundadır. Üst sınırı belirlerken ise borçlunun ve ailesinin ihtiyacını gözetir.
4857 sayılı İş Kanunu md.35’e göre işçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez, başkasına devredilemez ve temlik edilemez. Maddeye göre işçinin bakmak zorunda olduğu aile üyeleri için hâkimin takdir edeceği miktar bu paraya dahil değildir ve nafaka borcu alacaklılarının hakları saklıdır.
İki hüküm birlikte nasıl uygulanır? İİK 83 alt sınırı koyar: haczedilecek kısım dörtte birden az olamaz. 4857 md.35 ise İş Kanunu’na tabi işçiler için üst sınırı koyar: ücretin dörtte birinden fazlası haczedilemez. İki kural birlikte okunduğunda, bu işçilerin ücretinde nafaka dışındaki alacaklar için haczedilecek oran dörtte birdir. Nafaka alacakları md.35’teki sınırın dışında kalır.
Önceden verilen muvafakat
İİK 83/a’ya göre haczedilemeyen bir şeyin haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşma geçersizdir.
Yukarıdaki 12. HD kararında borçlu, maaşından kesinti yapılmasına ödeme emri tebliğinden önce muvafakat etmişti. Bu muvafakat geçersiz sayılmıştır. Daire, haciz sırasında veya hacizden sonra verilen muvafakatin ise geçerli olabileceğini belirtmiştir. Mahkemenin hacizleri tümüyle kaldırmasını da isabetsiz bulmuştur. Bunun yerine 83. madde ölçüsünde, yani dörtte birden az olmamak üzere değerlendirme yapılmasını istemiş ve kararı bozmuştur.
Nafaka istisnası
İş Kanunu md.35, dörtte bir sınırını koyduktan sonra “nafaka borcu alacaklılarının hakları saklıdır” der. 4447 sayılı Kanun md.50 de işsizlik ödeneğinin haczini yalnızca nafaka borçları için mümkün kılar.
Haciz sırası
İİK 83’e göre birden fazla haciz varsa hacizler sıraya konur. Sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesinti yapılmaz. Sonraki alacaklı, önceki borç bitene kadar bekler.
İşverenin cevap yükümlülüğü
İİK 355’e göre işveren, haciz yazısını aldıktan sonra 1 hafta içinde icra dairesine bildirimde bulunur. Bu bildirim, haczi ve borçlunun maaş miktarını içerir. İşveren borç bitene kadar kesinti yapıp parayı derhal göndermekle yükümlüdür. Maaştaki değişiklikleri ve işten ayrılmayı da derhal bildirmelidir.
İşveren kesinti yapmaz veya parayı göndermezse, bu tutar ayrıca hüküm alınmasına gerek kalmadan işverenin kendi malından tahsil edilir. İşverenin borçluya rücu hakkı saklıdır (İİK 356). Bu yükümlülüklere uymayanlar hakkında İİK 357’de Cumhuriyet savcılığı takibi öngörülmüştür.
Haczi kaldırma yolları
- Şikâyet: Dörtte bir ölçüsüne veya geçim takdirine aykırı haciz için icra mahkemesine şikâyet yolu açıktır. 12. HD kararı da bir şikâyet dosyasıdır.
- Borcun ödenmesi veya takibin sona ermesi: Borç ödenir ya da takip sona ererse haciz kaldırılır.
- Önceden verilen muvafakat: Bu muvafakatin İİK 83/a uyarınca geçersizliği ileri sürülebilir.
SSS
Asgari ücrete haciz konulabilir mi?
İİK 83 metninde asgari ücret için ayrı bir istisna yoktur. Geçim takdiri yapılır, ancak haczedilen kısım dörtte birden az olamaz. İş Kanunu’na tabi işçilerde ise ücretin dörtte birinden fazlası haczedilemez ve devredilemez (4857 md.35). Nafaka alacakları bu sınırın dışındadır.
Birden fazla haciz varsa ne olur?
Hacizler sıraya konur. Önceki haczin kesintisi bitmeden sonraki için kesinti yapılmaz (İİK 83).
Kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu md.83, 83/a, 355, 356, 357 (mevzuat.gov.tr)
- 4857 sayılı İş Kanunu md.35; 4447 sayılı Kanun md.50 (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay 12. HD, 2016/6247 E., 2016/24907 K., 05.12.2016 (karararama.yargitay.gov.tr)
- Yargıtay 12. HD, 2014/6411 E., 2014/9077 K., 27.03.2014
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir.