Avukat Murat KARAKOÇ

Uzlaştırma Nedir, Nasıl İşler? (CMK md.253–255)

– Yazar:

Av. Murat KARAKOÇ

Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Kısa cevap: Uzlaştırma, kanunda sayılan suçlarda şüpheli veya sanık ile mağdurun ya da suçtan zarar görenin, bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmaya çalıştığı yoldur (CMK md.253–255).

Uzlaşma sağlanırsa sonuç, edimin nasıl yerine getirildiğine bağlıdır:

EdimSoruşturma evresindeKovuşturma evresinde
Hemen yerine getirilirseKovuşturmaya yer olmadığı kararıDüşme kararı
Ertelenir veya taksite bağlanırsaKamu davasının açılmasının ertelenmesiDurma kararı

Uzlaşma sağlanamazsa ceza yargılaması olağan şekilde devam eder.

Genel akış için: Ceza Yargılaması Nasıl İşler?. Şikâyete bağlı suçlarda vazgeçme için: Şikâyetten Vazgeçme

Hangi suçlar uzlaştırmaya tabi? (md.253/1-3)

Kapsamdaki suçlar

  1. Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar.
  2. Şikâyete bağlı olmasa da md.253/1-b’de sayılan suçlar:
    • kasten yaralama (TCK 86, üçüncü fıkra hariç; 88),
    • taksirle yaralama (89),
    • tehdit (106/1),
    • konut dokunulmazlığının ihlali (116),
    • iş ve çalışma hürriyetinin ihlali (117/1; 119/1-c),
    • hırsızlık (141),
    • güveni kötüye kullanma (155; üçüncü fıkra hariç),
    • dolandırıcılık (157),
    • suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi (165),
    • çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (234),
    • ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrının açıklanması (239; dördüncü fıkra hariç).
  3. Adli süreçteki çocuklar: Mağdurun veya suçtan zarar görenin gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar da uzlaştırmaya tabidir (md.253/1-c). Bent 6763 sayılı Kanun’la eklenmiştir. 7593 sayılı Kanun yalnızca bentteki “suça sürüklenen” ibaresini “adli süreçteki” olarak değiştirmiştir.

Diğer kanunlardaki suçlar ancak açık hüküm varsa uzlaştırmaya tabidir (md.253/2).

Kapsam dışı kalan hâller (md.253/3)

  • Şikâyete bağlı olsa bile: cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, TCK md.123/A ve md.125 (hakaret) kapsamındaki suçlar uzlaştırmaya tabi değildir.
  • Bağlantılı suçlar: Uzlaştırmaya tabi bir suç, aynı mağdura karşı uzlaştırma kapsamında olmayan bir suçla birlikte işlenmişse uzlaştırma uygulanmaz. 7571 sayılı Kanun’la getirilen istisna gereği bu kural önödemeye tabi suçlar için geçerli değildir.

Süreç nasıl işler?

Dosyanın büroya gönderilmesi ve teklif

  • Suç uzlaşmaya tabiyse ve kamu davası açılması için yeterli şüphe varsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir.
  • Uzlaştırmacı taraflara uzlaşma teklifinde bulunur.
  • Teklif yapılan kişi yedi gün içinde karar bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır (md.253/4).

Taraflara ulaşılamaması ve birden fazla mağdur

  • Taraflara ulaşılamazsa uzlaştırma yoluna gidilmez (md.253/6).
  • Birden fazla mağdur varsa, uzlaşma için hepsinin kabulü gerekir (md.253/7).

Teklifin usulüne uygun yapılması

Yargıtay, uzlaşma teklifinin usulüne uygun yapılmasını hükmün dayanağı olarak aramaktadır.

Bir kararda teklif şu şekilde yapılmıştı:

  • katılana değil yalnızca vekiline,
  • sanığa ise bilinen son adresi yerine başka bir adrese ve ardından usulsüz bir tebligatla.

Yargıtay, bu teklifin reddedilmiş sayılmasına dayanılarak kurulan hükmü bozmuştur (Yargıtay 11. CD, 06.03.2025, E. 2022/11219, K. 2025/2897, oy birliği).

Süreler ve gizlilik

  • Uzlaştırma süresi: Uzlaştırmacı işlemleri otuz gün içinde tamamlar. Bu süre her defasında en fazla yirmi gün olmak üzere iki kez uzatılabilir (md.253/12).
  • Gizlilik: Uzlaştırma müzakereleri gizlidir. Müzakereye katılmayan taraf uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır (md.253/13).
  • Delil yasağı: Uzlaştırma sırasında yapılan beyanlar hiçbir soruşturma veya kovuşturmada delil olarak kullanılamaz (md.253/20).
  • Zamanaşımı: Uzlaştırma süreci boyunca dava zamanaşımı işlemez (md.253/21).
  • Tekrar yasağı: Uzlaştırma girişimi sonuçsuz kalırsa aynı suç için yeniden uzlaştırma yapılamaz (md.253/18).
  • Doğrudan bildirim: Taraflar, iddianame düzenlenene kadar uzlaştıklarını doğrudan Cumhuriyet savcısına da bildirebilir (md.253/16).

Uzlaşmanın sonuçları

Soruşturma evresinde (md.253/19)

  • Edim hemen yerine getirilirse: kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
  • Edim ertelenir veya taksite bağlanırsa: kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Bu süre içinde zamanaşımı işlemez.
  • Tazminat davası: Uzlaşma gerçekleşince, suç nedeniyle tazminat davası açılamaz, açılmış dava da feragat edilmiş sayılır. İstisna olarak, uzlaşma sırasında öngörülemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar için dava açılabilir. Bu istisna, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararından (E. 2023/43, K. 2023/141) sonra 7531 sayılı Kanun’la eklenmiştir.
  • İcra: Şüpheli edimini yerine getirmezse uzlaşma raporu veya belgesi, İİK md.38 kapsamında ilam niteliğinde belge sayılır.

Kovuşturma evresinde (md.254)

  • Kovuşturma evresinde de dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir (md.254/1).
  • Edim hemen yerine getirilirse: düşme kararı verilir.
  • Edim ertelenir veya taksite bağlanırsa: durma kararı verilir ve zamanaşımı işlemez. Edim yerine getirilmezse yargılamaya devam edilir (md.254/2).

Birden fazla fail (md.255)

Birden fazla şüpheli veya sanık varsa, uzlaşma yalnızca uzlaşan kişi hakkında sonuç doğurur.

Giderler ve kanun yolu

  • Uzlaşma sağlanırsa uzlaştırma giderleri Hazine’ce karşılanır (md.253/22).
  • Uzlaşma sonucu verilen kararlara karşı kanun yolları açıktır (md.253/23).

Uzlaşmanın sağlanamadığı hâllerde yargılama sonunda HAGB gündeme gelebilir: Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)

Sık sorulan sorular

Uzlaştırmacıdan gelen teklife cevap vermezsem ne olur?
Yedi gün içinde karar bildirmezseniz teklifi reddetmiş sayılırsınız (md.253/4).

Uzlaştırmada söylediklerim aleyhime delil olur mu?
Hayır (md.253/20).

Uzlaştıktan sonra tazminat davası açabilir miyim?
Kural olarak hayır. Uzlaşma sırasında öngörülemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar istisnadır (md.253/19).

Hakaret suçunda uzlaştırma var mı?
Hayır. TCK md.125 kapsamındaki suçlar uzlaştırma dışındadır (md.253/3).

Uzlaşma olmazsa tekrar denenebilir mi?
Hayır. Aynı suç için yeniden uzlaştırma yapılamaz (md.253/18).

Taksitle ödeme kararlaştırırsam ve ödemezsem ne olur?
Kovuşturma evresinde yargılamaya devam edilir (md.254/2). Soruşturma evresinde ise kamu davasının açılması ertelenmiştir ve edim yerine getirilmezse dava açılır (md.253/19).

Kaynaklar

  • 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu md.253, 254, 255 (güncel metin mevzuat.gov.tr PDF’inden teyit edildi): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5271.pdf
  • Değiştiren kanunlar (künyeler TBMM kanun bilgileri ve Resmî Gazete fihristinden teyit edildi):
    • 6763 sayılı Kanun: kabul 24.11.2016, RG 02.12.2016, sayı 29906
    • 7531 sayılı Kanun: kabul 07.11.2024, RG 14.11.2024, sayı 32722
    • 7571 sayılı Kanun: kabul 24.12.2025, RG 25.12.2025, sayı 33118
    • 7593 sayılı Kanun: kabul 08.08.2026, RG 18.08.2026, sayı 33344
  • Yargıtay 11. CD, E. 2022/11219, K. 2025/2897, 06.03.2025 (karararama.yargitay.gov.tr)

Yazar: Av. Murat Karakoç – Sakarya Barosu’na kayıtlı avukat

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir.

Daha fazla içerik