Kısaca
Tarhiyat sonrası uzlaşma, vergi ihbarnamesiyle bildirilen cezanın tutarı üzerinde vergi idaresiyle anlaşma yoludur. Talep, ihbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün içinde yapılır. 7524 sayılı Kanunla 2 Ağustos 2024’ten beri vergi aslı uzlaşma dışındadır; yalnız ceza konuşulur (VUK ek md.1, ek md.7).
- Vergi ziyaı cezalarının tamamı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının ise 2026 için 40.000 TL’yi aşanları uzlaşmaya konu olabilir (VUK ek md.1; 588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği).
- Kaçakçılık fiillerine (VUK md.359) dayanan cezalar uzlaşma kapsamında değildir.
- Uzlaşma tutanağı kesindir; üzerinde uzlaşılan konuda dava açılamaz (VUK ek md.6).
- Uzlaşma sağlanamazsa ceza için dava süresi, kalan süre 15 günden azsa tutanağın tebliğinden itibaren 15 güne uzar (VUK ek md.7).
İçindekiler11 başlık
Tarhiyat sonrası uzlaşmaya hangi cezalar konu olabilir?
İkmalen, re’sen veya idarece tarh edilen vergilere bağlı vergi ziyaı cezaları uzlaşmaya konu olabilir. Usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında kanundaki sınır 5.000 TL’dir; bu tutar 588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ile 1 Ocak 2026’dan geçerli olmak üzere 40.000 TL olarak belirlenmiştir. Sınırın hesabında, cezayı gerektiren fiil bazında kesilen toplam tutar esas alınır (VUK ek md.1/1).
Kanun iki grubu açıkça dışarıda bırakır. Birincisi, VUK md.359’daki kaçakçılık fiilleriyle vergi ziyaına sebep olunması hâlinde kesilen ceza ve bu fiillere iştirak edenlere kesilen cezadır. İkincisi, md.370/b kapsamında kendisine ön tespit yazısı tebliğ edilen mükellefe bu maddeye göre kesilen cezadır.
Uzlaşma her itirazda değil, kanunda sayılan gerekçelerden biri ileri sürüldüğünde yapılabilir:
- vergi ziyaına kanun hükümlerine yeterince nüfuz edememekten dolayı sebep olunması,
- md.369’daki yetkili makamın yanıltıcı açıklamasından doğan yanılma,
- md.116-118’deki vergi hataları veya her türlü maddi hata,
- yargı kararları ile idarenin, ihtilaf konusu olayda görüş farklılığı bulunması.
7524 sayılı Kanunla uzlaşmada ne değişti?
28 Temmuz 2024 tarihli 7524 sayılı Kanun, 2 Ağustos 2024’ten itibaren vergi aslını uzlaşmanın dışına çıkardı. Ek md.1’deki “tarh edilen vergi ve” ibaresi metinden çıkarıldı; ek md.7, ek md.8 ve ek md.9’daki “vergi” ibareleri de kaldırıldı. Bugün uzlaşma komisyonunda yalnız ceza tutarı görüşülür.
Aynı Kanun, md.376/1’in uzlaşılan vergiye indirim tanıyan (2) numaralı bendini de yürürlükten kaldırdı. Geçiş hükmü ayrıca düzenlendi. Yürürlük tarihinde uzlaşma talep edilmiş ancak görüşme yapılmamış, ertelenmiş ya da talep süresi henüz geçmemiş dosyalarda eski hükümler uygulanır (VUK geçici md.35).
| Konu | 2 Ağustos 2024 öncesi | 2 Ağustos 2024 ve sonrası | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Uzlaşmanın kapsamı | Vergi aslı ve ceza | Yalnız ceza | VUK ek md.1 |
| Uzlaşılan vergiye ek indirim | md.376/1-2 ile vardı | Bent yürürlükten kaldırıldı | VUK md.376, ek md.9 |
| Ek md.7 metni | “Vergi veya ceza” ve “tarhedilen vergiye veya kesilen cezaya” ibareleri | “Vergi veya” ve “tarhedilen vergiye veya” ibareleri çıkarıldı; 3. fıkra kaldırıldı | 7524 md.14 |
| Eski talepler | — | Eski hükümler uygulanır | VUK geçici md.35 |
Uygulamada dikkat: 7524 sayılı Kanunun 14. maddesi ek md.7’de üç değişiklik yaptı. Birinci ve ikinci fıkralardaki “vergi veya” ibareleri ile dördüncü fıkradaki “tarhedilen vergiye veya” ibaresi metinden çıkarıldı; üçüncü fıkra yürürlükten kaldırıldı. Maddenin güncel metni, uzlaşma vaki olmadığında dava açmayı ve 15 günlük uzamayı “kesilen ceza” için düzenliyor. [VUK ek md.7 ve dipnotu]
Uzlaşma talebi nasıl ve ne zaman yapılır?
Talep, vergi ihbarnamesinin tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde yapılır. Uzlaşma görüşmesinin usulü, komisyonların kuruluşu ve yetkileri Hazine ve Maliye Bakanlığının yönetmeliğine bırakılmıştır (VUK ek md.1/2).
- İhbarnamenin tebliğ tarihini not edin; 30 günlük talep süresi ve dava süresi bu tarihten başlar.
- Cezanın türünü ve tutarını kontrol edin: usulsüzlük cezasında 2026 için 40.000 TL sınırına bakılır.
- Talepte kanundaki gerekçelerden hangisine dayandığınızı açıkça yazın.
- Görüşmeye isterseniz bağlı olduğunuz meslek odasından bir temsilci ve 3568 sayılı Kanuna göre bir meslek mensubu getirin (VUK ek md.1/1).
- Görüşmede tutanağı imzalamadan önce, md.376/1-1 indirimini tercih edip etmeyeceğinize karar verin (VUK ek md.9).
Uzlaşma sağlanamazsa yeniden uzlaşma istenemez. Tarhiyat öncesi uzlaşmaya başvurulmuş ve orada anlaşma olmamışsa, ceza kesildikten sonra tarhiyat sonrası uzlaşma da talep edilemez (VUK ek md.11/3).
Uzlaşma sağlanırsa ceza ne zaman ödenir?
Uzlaşılan cezaya başka bir indirim uygulanmaz (VUK ek md.9/1).
Ödeme zamanı tutanağın tebliğ tarihine göre belirlenir. Tutanak cezanın ödeme zamanından önce tebliğ edildiyse kanuni ödeme zamanında; ödeme süresi geçtikten sonra tebliğ edildiyse tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (VUK ek md.8/1).
Uzlaşılan ceza için dava açılabilir mi?
Hayır. Üzerinde uzlaşılan ve tutanakla tespit edilen hususlar için mükellef dava açamaz, hiçbir mercie şikâyette de bulunamaz (VUK ek md.6/2). Uzlaşma tutanağı kesindir ve vergi dairesince derhal yerine getirilir (VUK ek md.6/1).
Dava yolu yalnız uzlaşma sağlanamazsa açılır. Süresinde uzlaşma talep eden mükellef, talep ettiği ceza için ancak uzlaşma vaki olmazsa dava açabilir (VUK ek md.7/1). Talepten önce açılmış dava uzlaşma sonuçlanıncaya kadar incelenmez; incelenip karara bağlanırsa karar hükümsüz sayılır (VUK ek md.7/2).
Tutanak imzalanmadan önce uzlaşmadan dönmek mümkündür. Mükellef, tutanağı imzalayıncaya kadar uzlaşma talebinden vazgeçtiğini bildirerek md.376/1-1 indiriminin uygulanmasını isteyebilir (VUK ek md.9/2).
Uzlaşma sağlanamazsa dava süresi nasıl hesaplanır?
Uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağın tebliğinden sonra dava açılabilir; dava süresi bitmiş veya 15 günden az kalmışsa süre tutanağın tebliğinden itibaren 15 gün olur.
Danıştay 3. Dairesi bu uzamayı uygulayan bir kararı onadı. Olayda uzlaşma başvurusu tarihinde dava süresinden 12 gün kalmıştı ve ilk derece mahkemesi bu sürenin ek md.7 uyarınca 15 güne uzadığını kabul etti. 15 gün geçtikten sonra açılan dava süre aşımı nedeniyle reddedildi; Daire 27.03.2025 tarihinde kararı oybirliğiyle onadı (E.2024/6156, K.2025/1634).
Aynı Daire, son günün e-dava sistemi üzerinden kullanılmasına ilişkin bir başka dosyada mahkemeye erişim hakkını öne çıkardı. Belgelerin UYAP’a yüklenmesine son gün başlanmış ve dava 23 saniye gecikmeyle kayda girmişti. Daire, bu gecikmenin davayı süresinde açılmamış saydırmayacağına karar verdi (Danıştay 3. D., E.2025/228, K.2025/1773, T.10.04.2025, oyçokluğu). Karar oyçokluğuyla verilmiştir; karşı oy, davanın süresinde açılmadığı görüşündedir.
Örnek (kurgu): Mükellefe vergi ziyaı cezası içeren ihbarname 3 Mart’ta tebliğ edilir. Mükellef 25 Mart’ta uzlaşma talep eder; uzlaşma olmadığına dair tutanak 30 Mart’ta tebliğ edilir. Ceza için 30 günlük dava süresinin bitimine 3 gün kaldığından süre, 30 Mart’tan itibaren 15 gün olarak uzar.
Uzlaşma mı, md.376 indirimi mi?
Mükellef aynı ceza için iki yoldan birini seçer. Md.376/1-1’e göre mükellef, tarh edilen vergiyi veya vergi farkını ve cezaların yarısını ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde vergi dairesine başvurarak vadesinde ya da 6183 sayılı Kanunda belirtilen türden teminat göstererek vadenin bitmesinden itibaren üç ay içinde ödeyeceğini bildirirse kesilen cezanın yarısı indirilir. Bu indirimin uygulandığı cezalar için uzlaşma hükümleri uygulanmaz (VUK ek md.9/2).
| Ölçüt | Tarhiyat sonrası uzlaşma | Md.376/1-1 indirimi |
|---|---|---|
| Başvuru süresi | İhbarnamenin tebliğinden 30 gün | İhbarnamenin tebliğinden 30 gün |
| Görüşülen | Yalnız ceza tutarı | Vergi aslı ödenir, cezanın yarısı indirilir |
| Sonuç belli mi? | Komisyon kararına bağlıdır | Oran kanunda sabittir |
| Dava hakkı | Uzlaşılan konuda dava açılamaz | Dava açılırsa indirimden yararlanılmaz |
| Geçiş | Tutanak imzalanana kadar talepten vazgeçilip md.376 istenebilir | — |
Kanundaki küçük cezalar için ayrı bir kural daha var. 40.000 TL’yi aşmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları uzlaşmaya konu olamaz; bunlarda md.376’daki indirim oranı yüzde elli artırılarak uygulanır (VUK ek md.1/1).
Tarhiyat öncesi uzlaşmadan farkı nedir?
Fark, uzlaşmanın yapıldığı aşamada ve uygulandığı tarhiyatlardadır. Tarhiyat öncesi uzlaşma, vergi incelemesine dayanılarak tarh edilecek vergilere ilişkin cezalarda ceza kesilmeden önce yapılır. Tarhiyat sonrası uzlaşma ise ihbarname tebliğ edildikten sonra istenir (VUK ek md.1, ek md.11).
Kanun tarhiyat öncesi uzlaşmayı Hazine ve Maliye Bakanlığının izin verebileceği bir yol olarak düzenler. Uzlaşmaya konu olabilecek cezalar iki yolda da aynıdır: vergi ziyaı cezaları ile 2026 için 40.000 TL’yi aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları (VUK ek md.11/1).
| Ölçüt | Tarhiyat öncesi uzlaşma | Tarhiyat sonrası uzlaşma |
|---|---|---|
| Aşama | Ceza kesilmeden önce | İhbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün içinde |
| Uygulandığı tarhiyat | Vergi incelemesine dayanan tarhiyat | İkmalen, re’sen veya idarece yapılan tarhiyat |
| Kapsam dışı cezalar | Md.359 fiilleriyle vergi ziyaında kesilecek ceza | Md.359 fiilleri ve md.370/b ön tespit yazısı tebliğ edilenlere kesilen ceza |
| Anlaşma sağlanırsa | Tutanakla tespit edilen husus hakkında dava açılamaz | Tutanak kesindir; uzlaşılan konuda dava açılamaz |
| Anlaşma sağlanamazsa | Ceza kesildikten sonra uzlaşma talep edilemez | Yeniden uzlaşma talep edilemez; ceza için dava açılabilir |
| Dayanak | VUK ek md.11 | VUK ek md.1, ek md.6, ek md.7 |
Tarhiyat öncesi uzlaşmanın temin edilememesi de anlaşma olmaması gibi sonuç doğurur. Bu durumda mükellef, ceza kesildikten sonra tarhiyat sonrası uzlaşma isteyemez (VUK ek md.11/3).
Vergi uzlaşması ile ceza hukukundaki uzlaştırma aynı şey mi?
Değildir. Tarhiyat sonrası vergi uzlaşması VUK ek md.1 uyarınca vergi idaresiyle ceza tutarı üzerinde yapılır. Ceza muhakemesindeki uzlaştırma ise şüpheli ile suçtan zarar gören arasında yürütülür; ayrıntısı uzlaştırma nasıl işler yazısındadır. Kabahatler Kanununa göre kesilen idari para cezaları da VUK uzlaşmasının konusu değildir; bunların itiraz yolu ayrıdır (idari para cezasına itiraz).
Vergi ziyaı hiç doğmadan önce beyanı kendiliğinden düzeltmek mümkünse, ceza kesilmeden çözüm pişmanlık ile beyan yoludur.
Sıkça sorulan sorular
Vergi aslı için uzlaşma talep edebilir miyim?
2 Ağustos 2024’ten sonra talep edilen uzlaşmalarda hayır. 7524 sayılı Kanunla vergi aslı kapsam dışına çıkarıldı (VUK ek md.1).
Uzlaşma talep süresi kaç gündür?
İhbarnamenin tebliğ tarihinden itibaren 30 gündür (VUK ek md.1/1).
Uzlaşma olmazsa idarenin teklifini sonradan kabul edebilir miyim?
Evet. İdarenin nihai teklifi tutanağa yazılır; dava süresinin sonuna kadar yazılı olarak kabul ederseniz uzlaşma sağlanmış sayılır (VUK ek md.1/1).
Uzlaşılan cezaya dava açabilir miyim?
Hayır. Uzlaşma tutanağı kesindir; üzerinde uzlaşılan hususlarda dava açılamaz (VUK ek md.6).
Kaçakçılık cezası uzlaşmaya konu olur mu?
Olmaz. VUK md.359’daki fiillerle vergi ziyaına sebep olunması hâlinde kesilen ceza kapsam dışıdır (VUK ek md.1).
Kaynaklar
- 213 s. Vergi Usul Kanunu md.359, 369, 370, 376, ek md.1-12, geçici md.35
mevzuat.gov.tr - 588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği (RG 30.12.2025, 33124 5. Mük.; tutar kanun metnindeki dipnottan)
- 2577 s. İdari Yargılama Usulü Kanunu md.7
mevzuat.gov.tr - Danıştay 3. D., E.2024/6156, K.2025/1634, T.27.03.2025
mevzuat.adalet.gov.tr - Danıştay 3. D., E.2025/228, K.2025/1773, T.10.04.2025
mevzuat.adalet.gov.tr