Kategori: Tüketici Hukuku

Tüketici hukuku, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden kişiler ile satıcı ve sağlayıcılar arasındaki işlemleri düzenleyen kurallardır. Temel düzenleme 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’dadır. Kanun her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamaları kapsar (md. 2). Bu sayfa ana kavramları ve süreleri madde atfıyla verir.

Tüketici ve tüketici işlemi nedir?

Tüketici, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişidir (md. 3/1-k). Tüketici işlemi ise ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden kişiler ile tüketiciler arasında kurulan her türlü sözleşme ve hukuki işlemdir. Eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet ve bankacılık sözleşmeleri de bu kapsama girer (md. 3/1-l).

Tüketici hukuku hangi konuları kapsar?

  • Mesafeli satışta cayma hakkı: İnternet veya telefonla kurulan sözleşmelerden on dört gün içinde gerekçesiz dönme (md. 48/4).
  • Ayıplı mal: Sözleşmeye aykırı mal ve tüketicinin seçimlik hakları (md. 8, 11).

Ayıplı malda tüketicinin hakları nelerdir?

Ayıplı mal, teslim anında kararlaştırılan örnek ya da modele uymayan veya objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan maldır (md. 8/1). Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir; malın ayıplı olmadığını satıcı ispat eder (md. 10/1).

Tüketici şu seçimlik haklardan birini kullanabilir (md. 11/1):

  • Sözleşmeden dönme
  • Ayıp oranında bedelden indirim
  • Aşırı masraf gerektirmiyorsa ücretsiz onarım
  • İmkân varsa ayıpsız misliyle değiştirme

Satıcı, tüketicinin tercih ettiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Ücretsiz onarım ve değiştirme hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir (md. 11/2).

Ayıplı maldan sorumluluk, teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre beş yıldır (md. 12/1). İkinci el satışlarda satıcının sorumluluğu bir yıldan, konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda üç yıldan az olamaz (md. 12/2). Ayıp ağır kusur ya da hileyle gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (md. 12/3).

Hangi kurum ya da mahkeme görevlidir?

Belirli bir değerin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur (md. 68/1). Bu parasal sınır her yıl yeniden değerleme oranında artırılır (md. 68/4). Ticaret Bakanlığının 23/12/2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğine göre, 2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda il veya ilçe tüketici hakem heyetleri görevlidir (Tebliğ md. 3).

Heyet kararları tarafları bağlar (md. 70/1) ve ilamların yerine getirilmesine ilişkin icra hükümlerine göre yerine getirilir (md. 70/2). Bu süreçteki takip konuları için icra hukuku yazılarına bakılabilir.

Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemeleri görevlidir (md. 73/1). Tüketici mahkemelerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar ve heyet kararlarına itirazlar bu şartın dışındadır (md. 73/A-1).

Bilinmesi gereken temel süreler nelerdir?

İşlem Süre Dayanak
Mesafeli sözleşmede cayma bildirimi 14 gün 6502 md. 48/4
Ayıbın teslimde var sayılması Teslimden itibaren 6 ay 6502 md. 10/1
Ayıplı maldan sorumluluk (zamanaşımı) Teslimden itibaren 2 yıl (konut/tatil taşınmazı 5 yıl) 6502 md. 12/1
İkinci el satışta en kısa sorumluluk süresi 1 yıl (konut/tatil taşınmazı 3 yıl) 6502 md. 12/2
Hakem heyeti kararına itiraz Tebliğden itibaren 2 hafta 6502 md. 70/3

Bu alandaki yazılar

  • Cayma Hakkı: Mesafeli satışta 14 günlük sürenin başlangıcı, bedel iadesi ve istisnalar.

Kaynaklar

MAKALELER