İnternet, telefon gibi uzaktan iletişim araçlarıyla kurulan mesafeli sözleşmelerde tüketici, on dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden cayabilir. Bildirimin bu süre içinde satıcıya yöneltilmesi yeterlidir. Tüketici gerektiği gibi bilgilendirilmemişse on dört günle bağlı değildir; süre en geç bir yıl uzar (6502 md.48/4).
- Süre 14 gündür; mal satışında teslim günü başlar (Yönetmelik md.9).
- Bilgilendirmeyi ispat yükü satıcıdadır (6502 md.48/4).
- Satıcı ödemeleri 14 gün içinde iade eder (Yönetmelik md.12/1).
- Kişiye özel ürün, hijyen ürünü gibi istisnalar vardır (Yönetmelik md.15).
Cayma hakkı nedir, hangi sözleşmelerde kullanılır?
Mesafeli sözleşme, satıcı ile tüketicinin aynı anda fiziksel olarak bir arada bulunmadığı, uzaktan pazarlama sistemi içinde ve sözleşmenin kurulduğu ana kadar uzaktan iletişim araçlarıyla kurulan sözleşmedir (6502 md.48/1). İnternet sitesi, mobil uygulama veya telefonla yapılan alışverişler bu kapsamdadır.
Tüketici bu sözleşmelerde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayma hakkına sahiptir (md.48/4). Cayma hakkı malın ayıplı olmasına bağlı değildir; ürün sağlam olsa da kullanılabilir.
Cayma hakkı süresi ne zaman başlar?
Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği md.9 süre başlangıcını sözleşme türüne göre belirler.
| Sözleşme | Sürenin başladığı gün |
|---|---|
| Hizmet ifası | Sözleşmenin kurulduğu gün |
| Mal teslimi | Tüketicinin veya belirlediği üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün |
| Ayrı ayrı teslim edilen tek sipariş | Son malın teslim alındığı gün |
| Birden fazla parçadan oluşan mal | Son parçanın teslim alındığı gün |
| Düzenli teslimli sözleşme | İlk malın teslim alındığı gün |
Malın satıcı tarafından kargoya verilmesi tüketiciye teslim sayılmaz (md.9/4). Tüketici, sözleşmenin kurulmasından malın teslimine kadar geçen sürede de cayabilir (md.9/2).
Satıcı cayma hakkını bildirmezse ne olur?
Satıcı, tüketicinin cayma hakkı konusunda bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür. Tüketici gerektiği şekilde bilgilendirilmezse on dört günlük süreyle bağlı değildir. Bu süre her hâlükârda cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer (6502 md.48/4; Yönetmelik md.10/1). Bilgilendirme bir yıl içinde yapılırsa on dört günlük süre o günden başlar (Yönetmelik md.10/2).
| Aşama | Karar |
|---|---|
| Olay | İnternet üzerinden satın alınan tatil paketi için cayma bildirimi |
| İlk derece (tüketici mahkemesi) | Davayı kabul etti; gerekçesini tecrübe ve muayene amaçlı satış hükümlerine dayandırdı |
| Yargıtay 3. HD, E.2020/5130 K.2021/6041, T.04.06.2021 | Satıcı cayma hakkı konusunda bilgilendirme yapmadığından tüketici 14 günlük süreyle bağlı değildir; bir yıllık süre içinde cayılmıştır; gerekçe değiştirilerek onama, oybirliği |
Cayma hakkı nasıl kullanılır?
Bildirimin cayma süresi dolmadan yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla satıcıya, sağlayıcıya veya aracı hizmet sağlayıcıya yöneltilmesi yeterlidir (Yönetmelik md.11/1). Tüketici yönetmelik ekindeki formu kullanabileceği gibi açık bir beyanda da bulunabilir (md.11/2).
Satıcı internet sitesinde cayma seçeneği sunuyorsa, talebin ulaştığına dair teyidi tüketiciye derhal iletmek zorundadır (md.11/2). Cayma hakkının kullanıldığını ispat yükü tüketicidedir (md.11/4). Bu nedenle bildirimin ekran görüntüsü veya e-posta kaydı saklanmalıdır.
| Taraf | Yükümlülük | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Tüketici | Cayma bildirimini yöneltmek | 14 gün içinde | md.11/1 |
| Tüketici | Malı geri göndermek | Bildirimden itibaren 14 gün | md.13/1 |
| Satıcı | Teslim masrafı dâhil tüm ödemeleri iade etmek | Malın iade taşıyıcısına teslimiyle başlayan 14 gün | md.12/1 |
Satıcı parayı ne zaman ve nasıl iade eder?
Satıcı, malın ön bilgilendirmede belirtilen iade taşıyıcısına teslim edildiği tarihten itibaren on dört gün içinde, varsa teslim masrafları dâhil tahsil edilen tüm ödemeleri iade eder. Tüketici malı başka bir taşıyıcıyla gönderirse süre malın satıcıya ulaştığı tarihten başlar (Yönetmelik md.12/1).
Platform üzerinden kurulan ve bedelin tahsiline aracılık edilen sözleşmelerde aracı hizmet sağlayıcı, teslim sonrası bedelin satıcıya aktarıldığı durum hariç, iadeden satıcıyla birlikte müteselsilen sorumludur (md.12/1). Geri ödeme, satın almada kullanılan ödeme aracına uygun şekilde, tüketiciye masraf getirmeden tek seferde yapılır (md.12/4).
Kira ilişkisinde güvence bedelinin geri verilmesi farklı kurallara tabidir; bkz. kira depozitosunun iadesi.
Ürünü kullandıysam cayabilir miyim?
Tüketici, cayma süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle oluşan değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir (6502 md.48/4). Malı işleyişine, teknik özelliklerine ve kullanım talimatlarına uygun kullanan tüketici de sorumlu tutulmaz (Yönetmelik md.13/2). Mutat kullanımı aşan bozulmalar ise ayrı değerlendirilir.
| Aşama | Karar |
|---|---|
| Olay | İnternetten alınan cep telefonu SIM kart takılıp uygulama yüklenerek 6 gün kullanıldı ve 14 gün içinde iade edildi |
| Tüketici hakem heyeti | Bedelin tüketiciye iadesine karar verdi |
| İlk derece (tüketici mahkemesi) | Satıcının itiraz davasını reddetti; telefonun md.15/e istisnasına girmediğini kabul etti |
| Yargıtay 3. HD, E.2022/6784 K.2022/8533, T.07.11.2022 | Cep telefonu md.15/e istisnasına girmez; ancak 6 günlük kullanımın mutat kullanımı aşıp aşmadığı bilirkişiyle araştırılmalıydı; sonuca etkili olmamak üzere kanun yararına bozma, oybirliği |
Cayma hakkının istisnaları nelerdir?
Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça tüketici aşağıdaki sözleşmelerde cayma hakkını kullanamaz (Yönetmelik md.15/1).
| Bent | İstisna |
|---|---|
| a | Fiyatı finansal piyasalara bağlı değişen mal veya hizmetler |
| b | Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar |
| c | Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar |
| ç | Koruyucu unsuru açılmış, iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan mallar |
| d | Teslimden sonra başka ürünlerle karışan ve ayrıştırılamayan mallar |
| e | Koruyucu unsuru açılmış kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemeleri |
| f | Abonelik dışındaki gazete ve dergi gibi süreli yayınlar |
| g | Belirli tarihte yapılması gereken konaklama, eşya taşıma, araba kiralama, yiyecek-içecek ve eğlence hizmetleri |
| ğ | Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ve anında teslim edilen gayrimaddi mallar |
| h | Cayma süresi bitmeden tüketicinin onayıyla ifasına başlanan hizmetler |
Yönetmelik metnine göre tescili zorunlu taşınırlara (ı), canlı müzayedeye (j) ve kurulumu satıcı veya yetkili servisçe yapılan mallara (k) ilişkin bentler Danıştay 10. Dairesinin 6/5/2026 tarihli, E.2022/5534 K.2026/2753 sayılı kararıyla iptal edildiği, Resmî Mevzuat Bilgi Sistemindeki yönetmelik metninin dipnotlarında belirtilmektedir (mevzuat.gov.tr metni); (i) bendi mülgadır. Bu nedenle eski bilgilere dayanan “kurulumu yapılan cihazda cayma olmaz” bilgisi güncel değildir.
Uygulamada nelere dikkat edilmeli?
- Teslim tarihi kargo kaydından not edilmeli; süre teslim günü başlar.
- Cayma bildirimi yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla yapılmalı, teyit saklanmalıdır.
- Mal, bildirimden itibaren 14 gün içinde ön bilgilendirmedeki taşıyıcıyla gönderilmelidir.
- Ürün mutat kullanım sınırında kullanılmalıdır.
- Alacak takibinde ihtiyati haciz gibi geçici hukuki koruma yolları ayrı şartlara bağlıdır.
Harç ve yargılama giderleri tarifeyle belirlenir.
Sıkça sorulan sorular
Cayma hakkı kaç gündür?
On dört gündür (6502 md.48/4).
Süre sipariş günü mü, teslim günü mü başlar?
Mal satışında malın teslim alındığı gün başlar (Yönetmelik md.9/2).
Cayma için gerekçe göstermek gerekir mi?
Hayır. Gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayılabilir (md.48/4).
Satıcı iadeyi ne zaman yapar?
Malın iade taşıyıcısına teslimi tarihinden itibaren 14 gün içinde (Yönetmelik md.12/1).
Kutusu açılan telefon iade edilebilir mi?
Yargıtay’a göre cep telefonu md.15/e istisnasına girmez; mutat kullanımı aşan kullanım varsa tüketicinin zarardan sorumluluğu değerlendirilir (3. HD E.2022/6784 K.2022/8533).
Satıcı cayma hakkını bildirmediyse ne olur?
Tüketici 14 günle bağlı değildir; süre cayma süresinin bitiminden itibaren bir yıl sonra sona erer (md.48/4).
Kişiye özel üretilen üründe cayma olur mu?
Taraflar aksini kararlaştırmadıkça olmaz (Yönetmelik md.15/1-b).
Kaynaklar
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun md.48
mevzuat.gov.tr - Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği md.9-15
mevzuat.gov.tr - Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2020/5130 K.2021/6041 T.04.06.2021
karararama.yargitay.gov.tr - Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2022/6784 K.2022/8533 T.07.11.2022
karararama.yargitay.gov.tr