Avukat Murat KARAKOÇ

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB): 7589 Sayılı Kanun Sonrası Güncel Kurallar

– Yazar:

Av. Murat KARAKOÇ

Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Kısa cevap: HAGB, mahkemenin kurduğu mahkûmiyet hükmünü açıklamayıp beklettiği ve sanığı beş yıllık denetim süresine tabi tuttuğu bir kurumdur. Şartları şunlardır (CMK md.231/5-6):

  • Verilen ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olmalıdır.
  • Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûmiyeti bulunmamalıdır.
  • Mahkeme, sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalıdır.
  • Suçun mağdura veya kamuya verdiği zarar tamamen giderilmiş olmalıdır.

Sonuçlar:

  • Denetim süresi kasten yeni bir suç işlenmeden ve yükümlülüklere uyularak geçerse hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer (md.231/10).
  • Aksi hâlde mahkeme hükmü açıklar (md.231/11).

Bu kurallar, CMK md.231’in 5–14. fıkralarını yeniden düzenleyen 7589 sayılı Kanun’un 15. maddesinden gelir. Kanun 16.07.2026’da kabul edilmiş, 31.07.2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Bu madde yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir (7589 s. K. md.26/1-c).

Ceza yargılamasının genel akışı için: Ceza Yargılaması Nasıl İşler?. HAGB kayıtlarının adli sicille ilişkisi için: Adli Sicil Kaydı Ne Zaman Silinir?

HAGB ne anlama gelir?

HAGB, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaması demektir (CMK md.231/5). Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır. Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda önce uzlaştırma usulü işletilir.

HAGB’nin şartları

Cezanın türü ve miktarı

Yargılama sonunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olmalıdır (md.231/5). Ölçüt, kanundaki soyut ceza değil, mahkemenin hükmettiği cezadır.

Sanığa ilişkin şartlar (md.231/6)

  1. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması,
  2. Mahkemenin, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarına bakarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması,
  3. Mağdurun veya kamunun zararının aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesi.

Zararın taksitle giderilmesi

Sanık zararı hemen gideremiyorsa, zararı denetim süresi içinde aylık taksitlerle tamamen ödemesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir (md.231/9).

HAGB uygulanmayan suçlar

HAGB hükümleri işkence ve eziyet suçlarına uygulanmaz. Kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa md.17 kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlara da uygulanmaz (md.231/14).

Erteleme ve seçenek yaptırımla ilişkisi

Açıklanması geri bırakılan hükümdeki hapis cezası ertelenemez. Kısa süreli olsa bile seçenek yaptırımlara çevrilemez (md.231/7).

Denetim süresi

Beş yıl

HAGB kararıyla sanık beş yıl denetim süresine tabi tutulur (md.231/8). Bu süre içinde:

  • Kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle yeniden HAGB kararı verilemez.
  • Dava zamanaşımı durur.

Denetimli serbestlik tedbirleri

Mahkeme, denetim süresi içinde bir yılı geçmemek üzere şu tedbirlere karar verebilir (md.231/8):

  • Meslek veya sanat sahibi olmayan sanığın bir eğitim programına devam etmesi,
  • Meslek sahibi sanığın bir kamu kurumunda veya aynı mesleği yapan birinin gözetiminde ücret karşılığı çalıştırılması,
  • Belli yerlere gitme yasağı, belli yerlere devam yükümlülüğü veya mahkemenin takdir edeceği başka bir yükümlülük.

Denetim süresinin sonu

Kurallara uyulursa: düşme

Denetim süresi kasten yeni bir suç işlenmeden ve yükümlülüklere uygun şekilde geçerse açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir (md.231/10).

Yeni kasıtlı suç veya yükümlülük ihlali: hükmün açıklanması

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenirse ya da yükümlülüklere aykırı davranılırsa mahkeme hükmü açıklar (md.231/11). Ancak mahkeme, yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir. Bu hükümde şunlardan birine karar verebilir:

  • Cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesi,
  • Koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesi,
  • Koşulları varsa seçenek yaptırımlara çevrilmesi.

Açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir. İtiraz mercii yalnızca bu fıkradaki koşullarla sınırlı bir inceleme yapar (md.231/11).

Kanun yolu: istinaf

HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. CMK md.272/3 hükümleri saklıdır (md.231/12). Bölge adliye mahkemesinin kararları hakkında md.286 uygulanır.

HAGB kararını ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay verdiyse temyiz yoluna gidilebilir. İstinaf ve temyizde karar, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir (md.231/12).

İstinaf süresi için bkz. Ceza Yargılaması Nasıl İşler? – Kanun yolları.

HAGB kararı nereye kaydedilir?

HAGB kararları bunlara özgü bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme istediğinde, maddede belirtilen amaç için kullanılabilir (CMK md.231/13; ayrıca 5352 s. Adli Sicil K. md.6/1).

Sık sorulan sorular

HAGB kararı mahkûmiyet sayılır mı?
Müsadere hariç, kurulan hüküm sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz (md.231/5). Denetim süresi kurallara uygun geçerse dava düşer (md.231/10).

Denetim süresi kaç yıldır?
Beş yıldır (md.231/8).

Zarar giderilmeden HAGB verilebilir mi?
Zararın tamamen giderilmesi şarttır. Hemen ödenemiyorsa, denetim süresinde aylık taksitlerle tamamen ödenmesi koşuluyla da karar verilebilir (md.231/6-c, 231/9).

HAGB kararına itiraz mı edilir, istinafa mı gidilir?
7589 sayılı Kanun’la değişen md.231/12’ye göre HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulur. Denetim süresinden sonra açıklanan veya yeni kurulan hükme ise itiraz edilir (md.231/11).

Denetim süresinde taksirli bir suç işlenirse hüküm açıklanır mı?
Kanun, hükmün açıklanmasını kasten yeni bir suç işlenmesine veya yükümlülüklere aykırılığa bağlamıştır (md.231/10-11).

HAGB ile erteleme birlikte uygulanabilir mi?
Hayır. Açıklanması geri bırakılan hükümdeki hapis cezası ertelenemez (md.231/7).

Kaynaklar

Yazar: Av. Murat Karakoç – Sakarya Barosu’na kayıtlı avukat

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir.

Daha fazla içerik