Son güncelleme: 3 Kasım 2026
Kısa cevap: Saklı pay, kanunun bazı yasal mirasçılara güvence altına aldığı miras payı bölümüdür. Bu mirasçılar altsoy, ana-baba ve sağ kalan eştir. Saklı pay oranları şöyledir (TMK md.506):
| Mirasçı | Saklı pay |
|---|---|
| Altsoy | Yasal miras payının yarısı |
| Ana ve babadan her biri | Yasal miras payının dörtte biri |
| Sağ kalan eş (altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte) | Yasal miras payının tamamı |
| Sağ kalan eş (diğer hâllerde) | Yasal miras payının dörtte üçü |
Mirasbırakan yalnızca saklı paylar dışında kalan kısımda ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir (md.505). Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir (md.560). Dava açma hakkının hak düşürücü süreleri şunlardır (md.571):
- Saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl,
- Her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl.
Mirasçılığın belgelenmesi için: Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nasıl Alınır?
Saklı paylı mirasçılar
Mirasçı olarak altsoyu, ana-babası veya eşi bulunan mirasbırakan, mirasının yalnızca saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir. Bu mirasçılardan hiçbiri yoksa mirasının tamamında tasarruf edebilir (TMK md.505). Kardeşlerin saklı payı, 5650 sayılı Kanun’la md.506/3 yürürlükten kaldırıldığı için artık yoktur.
Adım adım hesaplama
1. Yasal miras paylarını bulun
Altsoy birinci derece mirasçıdır ve çocuklar eşit pay alır (md.495). Sağ kalan eşin payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir (md.499):
- Altsoyla birlikte: mirasın dörtte biri,
- Ana-baba zümresiyle birlikte: yarısı,
- Büyük ana-baba zümresiyle birlikte: dörtte üçü,
- Bunlar da yoksa: tamamı.
2. Saklı payları uygulayın
Her mirasçının yasal payına md.506’daki oranı uygulayın.
Örnek: Mirasbırakanın geride eşi ve iki çocuğu kalmıştır.
- Eşin yasal payı 1/4’tür. Altsoyla birlikte mirasçı olduğu için saklı payı yasal payının tamamıdır: 1/4.
- Her çocuğun yasal payı 3/8’dir. Saklı payı bunun yarısıdır: 3/16.
- Saklı payların toplamı 1/4 + 3/16 + 3/16 = 5/8’dir. Tasarruf edilebilir kısım 3/8’dir.
3. Tereke değerini hesaplayın (md.507–508)
- Tasarruf edilebilir kısım, terekenin ölüm günündeki durumuna göre hesaplanır.
- Terekeden şunlar indirilir: mirasbırakanın borçları, cenaze giderleri, terekenin mühürlenmesi ve yazımı giderleri, mirasbırakanla birlikte yaşayan ve onun bakımındaki kişilerin üç aylık geçim giderleri (md.507).
- Tenkise tabi sağlararası karşılıksız kazandırmalar, tenkise tabi oldukları ölçüde hesaba eklenir (md.508).
Hangi kazandırmalar tenkise tabidir?
Ölüme bağlı tasarruflar
Tasarruf edilebilir kısmı aşan ölüme bağlı tasarruflar tenkis edilebilir (md.560). Bunlara örnek olarak vasiyetname ve miras sözleşmesi verilebilir.
Sağlararası kazandırmalar (md.565)
Şu karşılıksız kazandırmalar, ölüme bağlı tasarruflar gibi tenkise tabidir:
- Miras payına mahsuben yapılan bazı kazandırmalar. Mirasçılık sıfatını kaybeden yasal mirasçıya yapılanlar, altsoya geri verilmemek kaydıyla yapılan malvarlığı devirleri veya borçtan kurtarmalar ve alışılmışın dışında verilen çeyiz ve kuruluş sermayesi bu gruptadır.
- Miras haklarının ölümden önce tasfiyesi amacıyla yapılan kazandırmalar.
- Mirasbırakanın serbestçe dönme hakkını saklı tuttuğu bağışlamalar. Ölümden önceki bir yıl içinde yapılan bağışlamalar da bu kapsamdadır. Âdet üzere verilen hediyeler bunun dışındadır.
- Saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yapıldığı açık olan kazandırmalar.
Saklı pay aşılırsa hesap nasıl tamamlanır?
Saklı payın ne kadar zedelendiği bulunduktan sonra, eksik kısmın hangi kazandırmadan karşılanacağı kanunda belirlenmiştir.
Sıra (md.570)
Tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar önce ölüme bağlı tasarruflardan yapılır. Bu yetmezse sağlararası kazandırmalara geçilir. Bunlar en yeni tarihliden en eskiye doğru sırayla ele alınır.
Kamu tüzel kişileri ile kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan kazandırmalar en son sırada tenkis edilir.
Orantılılık (md.561, 563)
- Saklı pay sahibi mirasçılara ölüme bağlı tasarrufla yapılan ve tasarruf edilebilir kısmı aşan kazandırmalarda, yalnızca bu mirasçının saklı payını aşan kısım orantılı olarak hesaba girer (md.561).
- Mirasbırakanın başka türlü bir arzusu tasarruftan anlaşılmıyorsa, indirim bütün ölüme bağlı kazandırmalarda orantılı olarak yapılır (md.563).
Bölünemeyen mal (md.564)
Değeri azalmadan bölünemeyen bir mal tenkise tabi olursa, vasiyet alacaklısı iki yoldan birini seçebilir:
- Tenkis edilmesi gereken kısmın değerini ödeyerek malı alabilir,
- Ya da tasarruf edilebilir kısmın değerini karşılayan parayı isteyebilir.
Değer, karar günündeki değerdir. Bu kural sağlararası kazandırmalarda da uygulanır.
Süre
Saklı payın korunması için açılacak davada hak düşürücü süreler vardır (md.571). Yargıtay’a göre bir yıllık süre hak düşürücüdür ve mahkemece re’sen gözetilir (Yargıtay 1. HD, 15.03.2021, E. 2020/1077, K. 2021/1432).
Sık sorulan sorular
Kardeşlerin saklı payı var mı?
Hayır. Kardeşlere ilişkin md.506/3, 5650 sayılı Kanun’la yürürlükten kaldırılmıştır.
Eşin saklı payı ne kadardır?
Altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçıysa yasal payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçüdür (md.506/4).
Ölümden yıllar önce yapılan bağış tenkise tabi mi?
Md.565’te sayılan hâllerden birine girerse evet. Örneğin saklı pay kurallarını etkisiz kılma amacının açık olduğu bir kazandırma bu kapsamdadır. Ölümden önceki bir yıl ölçütü yalnızca md.565/3’teki bağışlamalar içindir.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu md.495, 499, 505–508, 560, 561, 563, 564, 565, 570, 571 (madde metinleri mevzuat.gov.tr PDF’inden teyit edildi): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4721.pdf
- Yargıtay 1. HD, E. 2020/1077, K. 2021/1432, 15.03.2021 (karararama.yargitay.gov.tr)
Yazar: Av. Murat Karakoç – Sakarya Barosu’na kayıtlı avukat
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir.