Kısaca
Haciz ihbarnamesi, borçlunun üçüncü kişideki alacağını veya malını haczetmek için icra dairesinin o üçüncü kişiye gönderdiği bildirimdir. Birinci ve ikinci ihbarnameye 7 gün içinde itiraz edilmezse borç zimmette sayılır. Üçüncü ihbarnamede 15 gün içinde ödeme ya da menfi tespit davası gerekir (İİK md.89).
- Birinci ve ikinci ihbarnameye itiraz süresi tebliğden itibaren 7 gündür; itiraz yazılı veya sözlü yapılabilir (İİK md.89/2-3).
- Üçüncü ihbarnameden sonra 15 gün içinde ödeme, teslim veya menfi tespit davası gerekir (İİK md.89/3).
- Dava belgesi 20 gün içinde icra dairesine verilirse cebri icra karar kesinleşinceye kadar durur (İİK md.89/3).
- Davayı kaybeden üçüncü kişi, dava konusunun en az yüzde yirmisi oranında tazminata mahkûm edilir (İİK md.89/3).
İçindekiler8 başlık
Haciz ihbarnamesi kime ve neden gönderilir?
Haciz ihbarnamesi, borçluya borcu olan ya da borçlunun taşınır malını elinde tutan üçüncü kişiye gönderilir. Bu kişi bir işveren, banka, kiracı veya ticari müşteri olabilir. İhbarname, borcun artık yalnız icra dairesine ödenebileceğini ve borçluya yapılan ödemenin geçerli olmadığını bildirir (İİK md.89/1).
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, ihbarname yerine sıradan bir haciz yazısı gönderilmesi hâlinde md.89’daki sonuçların doğmayacağını ve borcun zimmette sayılmayacağını belirtmiştir (Yargıtay HGK, E. 2022/62, K. 2023/464, T. 17.05.2023). Yani zimmet sonucu için yazının md.89 şartlarını taşıması gerekir.
Kurumlar için özel bir kural vardır. İhbarname bir tüzel kişinin şubesine veya tüm şubeleri kapsayacak şekilde merkezine tebliğ edilebilir. Merkez, tüm şube ve birimlerini kapsayan beyanda bulunmak zorundadır (İİK md.89/7). İhbarname ve cevap UYAP üzerinden güvenli elektronik imzayla da verilebilir (İİK md.89).
Haczin başka biçimleri için ihtiyati haciz ve maaş haczi oranı yazılarına bakılabilir.
Birinci, ikinci ve üçüncü haciz ihbarnamesi arasındaki fark nedir?
Üç ihbarname sırayla gelir ve her birinin süresi ile sonucu farklıdır. Aşağıdaki tablo İİK md.89/3 lafzına göre hazırlanmıştır.
| İhbarname | Size ne bildirir? | Süre | Süre kaçarsa |
|---|---|---|---|
| Birinci (89/1-2) | Borcu yalnız icra dairesine ödeyebileceğinizi | Tebliğden itibaren 7 gün itiraz | Borç zimmette, mal yedinizde sayılır |
| İkinci (89/3) | Borcun zimmette sayıldığını; itiraz, ödeme veya teslim istendiğini | Tebliğden itibaren 7 gün itiraz | Zimmet kesinleşir, üçüncü ihbarname gelir |
| Üçüncü (89/3) | Ödeme, teslim ya da menfi tespit davası açma çağrısını | 15 gün; dava belgesi için 20 gün | Borcu ödemeye veya malı teslime zorlanırsınız |
Birinci ihbarnameye itiraz edilmemesi her kapıyı kapatmaz. Yargıtay, bu karinenin kesin olmadığını, üçüncü kişinin ikinci ihbarnameye de itiraz edebileceğini vurgulamıştır (Yargıtay HGK, K. 2023/464; Yargıtay 3. HD, K. 2026/2681).
Haciz ihbarnamesine itiraz nasıl yapılır?
İtiraz, ihbarnamenin tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra dairesine yazılı veya sözlü bildirimle yapılır (İİK md.89/2). Beyan için harç ya da resim ödenmez (İİK md.89).
Kanunda örnek olarak sayılan itiraz sebepleri şunlardır (İİK md.89/2):
- Borçluya hiç borcunuz olmaması,
- Malın sizde bulunmaması veya borçluya ait olmaması,
- Borcun ihbarnamenin tebliğinden önce ödenmiş olması,
- Malın tüketilmiş ya da kusurunuz olmadan yok olmuş olması,
- Malın size rehnedilmiş olması,
- Alacağın borçluya veya onun gösterdiği yere ödenmiş olması.
Kusurunuz olmadan, örneğin bir engel yüzünden süreyi kaçırdıysanız, İİK md.65 hükmü uygulanır (İİK md.89/5). Gerçeğe aykırı itirazın da sonucu vardır. Alacaklı, beyanın aksini icra mahkemesinde ispat ederek üçüncü kişinin İİK md.338/1’e göre cezalandırılmasını ve tazminata mahkûm edilmesini isteyebilir (İİK md.89/4).
Uygulamada dikkat: Menfi tespit davasını 15 gün içinde açmak yetmez. Davanın açıldığını gösteren belge, bildirimden itibaren 20 gün içinde icra dairesine verilmezse cebri icra durmaz. Belge verildiğinde, dava süresince İİK md.106’daki satış isteme süreleri de işlemez. [İİK md.89/3]
Üçüncü ihbarnameden sonra menfi tespit davası nasıl işler?
Dava, icra takibinin yapıldığı yerde ya da sizin yerleşim yerinizdeki mahkemede açılır (İİK md.89/3). Davada, takip borçlusuna borçlu olmadığınızı ispat yükü sizdedir. Dava maktu harca tabidir. Davayı kaybederseniz dava konusunun en az yüzde yirmisi oranında tazminat ödersiniz.
Yargılama giderleri konusunda önemli bir HGK kararı vardır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre dava üçüncü kişi lehine sonuçlanırsa yargılama giderleri ve vekâlet ücreti alacaklıya yüklenir. İlk iki ihbarnameye itiraz edilmemiş olması bu sonucu değiştirmez. Alacaklı giderlerden kurtulmak istiyorsa davayı ön inceleme duruşmasından önce kabul etmelidir (Yargıtay HGK, E. 2022/62, K. 2023/464, T. 17.05.2023).
Yargıtay haciz ihbarnamesi zincirini nasıl değerlendiriyor?
İki güncel karar, zincirin nasıl kurulacağına dair net ölçüler koyuyor:
- Gider sorumluluğu: 89/3 menfi tespit davası kabul edilirse, ilk iki ihbarnameye itiraz edilmemesi gerekçesiyle giderler üçüncü kişiye bırakılamaz. Direnme kararı oy birliğiyle bozulmuştur (Yargıtay HGK, E. 2022/62, K. 2023/464, T. 17.05.2023 — karar metni).
- Zinciri yeniden başlatma yasağı: Üçüncü kişi birinci veya ikinci ihbarnameye itiraz etmişse ona yeniden birinci ihbarname gönderilemez. İstisna, sonradan yeni bir alacağın doğmasıdır. Yeni alacak iddiası olmadan zinciri tekrar başlatan alacaklı kötü niyetli sayılmış ve ödenen paranın geri istenmesine yol açılmıştır (Yargıtay 3. HD, E. 2025/3669, K. 2026/2681, T. 30.04.2026 — karar metni).
- Doğru yol: Aynı kararda, itirazın gerçeğe aykırı olduğunu düşünen alacaklının başvuracağı yolun md.89/4 tazminat davası olduğu belirtilmiştir.
- Hukuk Dairesi kararı da oy birliğiyle verilmiş ve bölge adliye mahkemesi kararını bozmuştur. Kanun, kötü niyetli alacaklıya karşı ödenen paranın geri istenebileceğini ayrıca düzenler (İİK md.89/5).
Örnek (kurgu): Bir yazılım şirketine, müşterisi K’nin borcu için birinci haciz ihbarnamesi gelir. Şirketin K’ye borcu yoktur ve 7 gün içinde yazılı itiraz eder. Aylar sonra aynı dosyadan yeni bir birinci ihbarname gelir; arada K ile yeni bir iş yapılmamıştır. Şirket bu ikinci zinciri de süresinde yanıtlamalıdır. Yeni alacak doğmadığı hâlde zincir yeniden başlatılmışsa, Yargıtay 3. HD K. 2026/2681’deki ölçü gündeme gelir.
Sık yapılan hatalar nelerdir?
- İhbarnameyi önemsememek: 7 günlük süre geçerse borç zimmette sayılır (İİK md.89/3).
- Üçüncü ihbarnameyi itiraz sanmak: Üçüncü ihbarnameye itiraz yolu yoktur; 15 gün içinde ödeme veya dava gerekir (İİK md.89/3).
- Dava belgesini teslim etmemek: 20 günlük teslim süresi kaçarsa cebri icra devam eder (İİK md.89/3).
- Şubeye gelen ihbarnameyi tek şube için yanıtlamak: Merkeze tebliğde beyan tüm şubeleri kapsamalıdır (İİK md.89/7).
- Gerçeğe aykırı beyan vermek: Ceza ve tazminat sorumluluğu doğar (İİK md.89/4).
Borçlu sıfatıyla açılan davalar için itirazın iptali davası, hacizde mülkiyet iddiası için istihkak davası yazılarına bakılabilir.
Sıkça sorulan sorular
Haciz ihbarnamesine itiraz için dilekçe şart mı?
Hayır. İtiraz icra dairesine yazılı veya sözlü olarak yapılabilir ve harca tabi değildir (İİK md.89/2).
Haciz ihbarnamesi e-posta ile gelir mi?
Kanun, UYAP ve ona entegre sistemler üzerinden güvenli elektronik imzayla bildirimi tebliğ yerine kabul eder (İİK md.89). Sıradan e-posta bu kapsamda sayılmaz.
Üçüncü haciz ihbarnamesine itiraz edilebilir mi?
Edilemez. Üçüncü ihbarname, 15 gün içinde ödeme, teslim veya menfi tespit davası açılmasını ister (İİK md.89/3).
Menfi tespit davasını kazanırsam masrafları kim öder?
Yargıtay HGK’ya göre alacaklı, davayı ön inceleme duruşmasından önce kabul etmemişse yargılama giderleri ve vekâlet ücreti ona yüklenir (HGK, K. 2023/464).
Aynı dosyadan ikinci kez birinci ihbarname gönderilebilir mi?
Daha önce itiraz edilmişse ancak sonradan doğan yeni bir alacak için gönderilebilir (Yargıtay 3. HD, K. 2026/2681).
Kaynaklar
- 2004 s. İcra ve İflas Kanunu md.65, 89, 106, 338
mevzuat.gov.tr - Yargıtay HGK, E. 2022/62, K. 2023/464, T. 17.05.2023
mevzuat.adalet.gov.tr - Yargıtay 3. HD, E. 2025/3669, K. 2026/2681, T. 30.04.2026
mevzuat.adalet.gov.tr