İşe iade davası, geçerli sebep olmadan feshedilen iş güvenceli işçinin feshin geçersizliğini istediği davadır. İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabulucuda anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir (4857 md.20).
- İşyerinde en az 30 işçi ve işçinin en az 6 ay kıdemi gerekir (md.18).
- Sözleşme belirsiz süreli olmalıdır (md.18).
- Feshin geçerli sebebe dayandığını işveren ispatlar (md.20).
- İşe başlatılmayan işçiye 4-8 aylık ücret tutarında tazminat ödenir (md.21).
İşe iade davası kimler tarafından açılabilir?
İş güvencesi hükümleri belirli şartlarda uygulanır. Şartlardan biri eksikse işe iade davası açılamaz.
| Şart | Kanundaki karşılığı | Dayanak |
|---|---|---|
| İşçi sayısı | Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyeri | md.18/1 |
| Kıdem | En az altı aylık kıdem; yer altı işlerinde aranmaz | md.18/1 |
| Sözleşme türü | Belirsiz süreli iş sözleşmesi | md.18/1 |
| Kıdem hesabı | Aynı işverenin bir veya değişik işyerlerindeki süreler birleştirilir | md.18/4 |
| İşçi sayısı hesabı | Aynı işkolunda birden fazla işyeri varsa toplam işçi sayısı esas alınır | md.18/4 |
İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları ile işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri bu korumadan yararlanamaz (md.18/son).
Hangi sebepler fesih için geçerli sayılmaz?
Geçerli sebep işçinin yeterliliğinden, davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanmalıdır (md.18/1). Kanun bazı hâlleri açıkça geçerli sebep saymaz.
| Geçerli sebep sayılmayan hâl | Dayanak |
|---|---|
| Sendika üyeliği veya sendikal faaliyete katılmak | md.18/3-a |
| İşyeri sendika temsilciliği yapmak | md.18/3-b |
| Haklarını takip için işveren aleyhine idari veya adli makamlara başvurmak | md.18/3-c |
| Irk, renk, cinsiyet, medeni hal, aile yükümlülükleri, hamilelik, doğum, din, siyasi görüş ve benzeri nedenler | md.18/3-d |
| Kadın işçinin çalıştırılmasının yasak olduğu doğum öncesi ve sonrası sürelerde işe gelmemesi | md.18/3-e |
| Hastalık veya kaza nedeniyle bekleme süresinde işe geçici devamsızlık | md.18/3-f |
Hastalık nedeniyle işçinin kendisinin sözleşmeyi feshetmesi ayrı bir konudur; bunun için işçinin sağlık sebebiyle haklı fesih hakkı yazısına bakabilirsiniz.
Fesih bildirimi nasıl yapılmalıdır?
İşveren fesih bildirimini yazılı yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin biçimde belirtmek zorundadır (md.19/1). İşçinin davranışı veya verimiyle ilgili bir nedenle fesih yapılacaksa önce işçinin savunması alınmalıdır (md.19/2). Haklı nedenle derhal fesih hakkı (md.25/II) saklıdır.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2014/35938 K.2015/63 sayılı kararında bu iki şartın önemini göstermiştir.
| Aşama | Karar |
|---|---|
| İlk derece (İş Mahkemesi) | Davanın reddi; işe iade davası açılması dürüstlük kuralına (TMK md.2) aykırı bulundu |
| Yargıtay 22. HD | Yazılı fesih bildirimi ve savunma alınmadığından fesih geçersiz; karar bozularak ortadan kaldırıldı ve Yargıtay o tarihteki md.20/3 uyarınca kendisi karar verdi: işe iade, 5 aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı, 4 aya kadar boşta geçen süre ücreti; kesin, oybirliği |
İşe iade davasında süreler nelerdir?
Süreler kısadır ve kaçırılması hak kaybına yol açar.
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Arabulucuya başvuru | Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay | md.20/1 |
| Dava açma | Son arabuluculuk tutanağından itibaren iki hafta | md.20/1 |
| Doğrudan dava nedeniyle usulden ret sonrası arabulucuya başvuru | Kesinleşen ret kararının resen tebliğinden itibaren iki hafta | md.20/1 |
| İşe başlamak için işverene başvuru | Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on işgünü | md.21/5 |
| İşverenin işe başlatması | Başvurudan itibaren bir ay | md.21/1 |
Taraflar anlaşırsa uyuşmazlık aynı süre içinde iş mahkemesi yerine özel hakeme de götürülebilir (md.20/1). Dava ivedilikle sonuçlandırılır; istinaf hâlinde bölge adliye mahkemesi kesin olarak karar verir (md.20/3).
İşe iade davası kazanılırsa işçi ne alır?
Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır (md.21/1).
| Kalem | Kapsam | Dayanak |
|---|---|---|
| İşe başlatmama tazminatı | En az 4, en çok 8 aylık ücret; miktarı mahkeme belirler | md.21/1-2 |
| Boşta geçen süre ücreti | Kesinleşmeye kadar en çok 4 aya kadar doğmuş ücret ve diğer haklar | md.21/3 |
| Hesap esası | Dava tarihindeki ücret | md.21/4 |
| Mahsup | İşçi işe başlatılırsa peşin ödenen bildirim süresi ücreti ve kıdem tazminatı mahsup edilir | md.21/5 |
İşçi on işgünü içinde başvurmazsa fesih geçerli sayılır ve işveren yalnızca bunun hukuki sonuçlarıyla sorumlu olur (md.21/5).
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/8676 K.2025/10458 sayılı kararında “diğer haklar” kavramını değerlendirmiştir.
| Aşama | Karar |
|---|---|
| İlk derece (İstanbul Anadolu 23. İş Mahkemesi) ve istinaf (İstanbul BAM 32. HD E.2020/1462 K.2025/1467; Yargıtay 9. HD kararında aktarıldığı üzere) | Boşta geçen süre alacağının kapsamı hesaplandı |
| Yargıtay 9. HD | İkramiye, gıda ve yakacak gibi haklar “diğer haklar” kapsamındadır; fiilen çalışmaya bağlı fazla çalışma ve tatil ücretleri bu kapsamda değildir; araç tahsisi bulunan işçiye ayrıca yol yardımı eklenemez; bozma, oybirliği |
Arabuluculukta anlaşma nasıl yapılır?
Taraflar işçinin işe başlatılması konusunda anlaşırsa anlaşmada şu üç unsurun belirlenmesi zorunludur (md.21/son):
- İşe başlatma tarihi,
- Boşta geçen süre ücreti ve diğer hakların parasal miktarı,
- İşçi işe başlatılmazsa ödenecek tazminatın parasal miktarı.
Bu unsurlar belirlenmezse anlaşma sağlanamamış sayılır. İşçi kararlaştırılan tarihte işe başlamazsa fesih geçerli hâle gelir.
Uygulamada nelere dikkat edilmeli?
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihi not edilmeli; bir aylık süre buradan başlar.
- Yazılı fesih bildirimi ve savunma istemi yazısı saklanmalıdır.
- Arabuluculuk son tutanağının tarihi iki haftalık dava süresinin başlangıcıdır.
- Kesinleşen karar tebliğ edilince on işgünü içinde işverene yazılı başvuru yapılmalıdır.
- İşten çıkarılan işçinin geçici gelir hakkı için işsizlik maaşı şartları yazısına bakılabilir.
- İstifa eden işçinin durumu farklıdır; bkz. istifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi.
Harç ve yargılama giderleri tarifeyle belirlenir.
Sıkça sorulan sorular
İşe iade davası için kaç işçi gerekir?
İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışmalıdır; aynı işkolundaki işyerlerinin işçi sayısı toplanır (md.18).
İşe iade için doğrudan dava açılabilir mi?
Hayır. Önce bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır; doğrudan açılan dava usulden reddedilir (md.20/1).
İşe başlatmama tazminatı ne kadardır?
En az dört, en çok sekiz aylık ücret tutarındadır ve dava tarihindeki ücret esas alınır (md.21).
Boşta geçen süre için kaç aylık ücret ödenir?
Kesinleşmeye kadar en çok dört aya kadar doğmuş ücret ve diğer haklar ödenir (md.21/3).
Kesinleşen karardan sonra ne yapılmalı?
Tebliğden itibaren on işgünü içinde işe başlamak için işverene başvurulmalıdır (md.21/5).
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu md.17-21
mevzuat.gov.tr - Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2014/35938 K.2015/63 T.19.01.2015
mevzuat.adalet.gov.tr - Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/8676 K.2025/10458 T.29.12.2025
mevzuat.adalet.gov.tr