Devlet memuru, disiplin amirinin verdiği uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezasına disiplin kuruluna; kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına yüksek disiplin kuruluna itiraz edebilir. Süre, kararın tebliğinden itibaren yedi gündür. Süresinde itiraz edilmeyen ceza kesinleşir; itiraz mercii otuz gün içinde karar verir (657 md.135).
- İtiraz süresi tebliğden itibaren 7 gündür (md.135/2).
- İtiraz mercii 30 gün içinde karar vermek zorundadır (md.135/3).
- Savunma alınmadan disiplin cezası verilemez (md.130).
- Disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu açıktır (md.135/son).
Hangi disiplin cezasına kime itiraz edilir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu beş disiplin cezası sayar (md.125). Cezayı veren makam ve itiraz mercii cezanın türüne göre değişir (md.126, md.135/1).
| Ceza | Tanım | Kim verir | İtiraz mercii |
|---|---|---|---|
| Uyarma | Daha dikkatli olunması gerektiğinin yazıyla bildirilmesi | Disiplin amiri | Disiplin kurulu |
| Kınama | Kusurlu olunduğunun yazıyla bildirilmesi | Disiplin amiri | Disiplin kurulu |
| Aylıktan kesme | Brüt aylıktan 1/30 – 1/8 arası kesinti | Disiplin amiri | Disiplin kurulu |
| Kademe ilerlemesinin durdurulması | Kademe ilerlemesinin 1 – 3 yıl durdurulması | Disiplin kurulu kararından sonra atamaya yetkili amir | Yüksek disiplin kurulu |
| Devlet memurluğundan çıkarma | Bir daha memurluğa atanmamak üzere çıkarma | Yüksek disiplin kurulu kararı | md.135’te itiraz mercii sayılmamıştır |
Devlet memurluğundan çıkarma cezası zaten yüksek disiplin kurulu kararıyla verildiği için md.135 bu ceza için ayrı bir itiraz mercii göstermez. Bu ceza bakımından da idari yargı yolu açıktır (md.135/son). Kabahat nedeniyle verilen idari para cezalarında ise yol farklıdır; bkz. idari para cezasına itiraz.
Disiplin cezasına itiraz süresi ne kadardır?
İtirazda süre, kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren yedi gündür (md.135/2). Süresi içinde itiraz edilmeyen disiplin cezaları kesinleşir. Bu nedenle tebliğ tarihi ilk kontrol edilmesi gereken bilgidir.
| Aşama | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İtiraz | Tebliğden itibaren 7 gün | md.135/2 |
| İtiraz merciinin kararı | Dilekçe ve eklerin intikalinden itibaren 30 gün | md.135/3 |
| Kurulun cezayı reddi hâlinde başka ceza | Atamaya yetkili amir 15 gün içinde | md.126/3 |
İtiraz kabul edilirse ne olur?
Kanuna göre itirazın kabulü hâlinde, disiplin amirleri kararı gözden geçirerek verilen cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilir (md.135/4). Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayin yetkisi yoktur; önlerine gelen cezayı kabul veya reddeder (md.126/3).
İtiraz yolunun sonucu ne olursa olsun disiplin cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurulabilir (md.135/son). 657 md.135 dava açma için ayrı bir süre göstermez. İYUK md.7/1’e göre özel kanunda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemesinde dava açma süresi altmış gündür. Süre, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK md.7/2-a). Tatil günleri süreye dâhildir; son gün tatile rastlarsa süre izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar (İYUK md.8/2).
| Yol | Süre | Başlangıç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İtiraz | 7 gün | Kararın tebliği | 657 md.135/2 |
| İptal davası | 60 gün | Yazılı bildirimi izleyen gün | İYUK md.7 |
Görevle ilişkiyi kesmeyen disiplin cezalarına ilişkin davalarda yetkili mahkeme, ilgilinin görevli bulunduğu yer idare mahkemesidir (İYUK md.33/3).
Savunma alınmadan disiplin cezası verilebilir mi?
Hayır. Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez (md.130/1). Soruşturmacı veya yetkili kurul en az yedi günlük savunma süresi verir. Bu süre içinde veya belirtilen tarihte savunma yapmayan memur savunma hakkından vazgeçmiş sayılır (md.130/2).
Disiplin cezası verme yetkisi ne zaman zamanaşımına uğrar?
657 md.127’ye göre fiilin öğrenildiği tarihten itibaren uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına başlanmazsa ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar (md.127/1).
Fiilin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde ceza verilmezse de yetki zamanaşımına uğrar. 23/1/2026 tarihli 7573 sayılı Kanunla değişen fıkraya göre ceza yargı kararıyla iptal edilirse, kalan süre içinde; süre dolmuş veya altı aydan az kalmışsa en geç altı ay içinde karar gerekçesi dikkate alınarak yeniden ceza tesis edilebilir (md.127/2).
Birden fazla fiil isnat edildiğinde iki yıllık sürenin başlangıcı önem taşır. Aşağıdaki karar, 657 md.125/1-E-g uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası verilen bir Sosyal Güvenlik Kurumu tabibine ilişkindir ve 7573 sayılı değişiklikten önce verilmiştir.
| Aşama | Karar |
|---|---|
| Olay | Müdür vekili olarak görev yapan davacıya, farklı tarihlerde gerçekleştiği tespit edilen fiiller nedeniyle Devlet memurluğundan çıkarma cezası verilmesi |
| İlk derece (idare mahkemesi) | md.127’deki iki yıllık zamanaşımı geçirildikten sonra soruşturmaya başlandığı gerekçesiyle işlemi iptal etti |
| İstinaf (bölge idare mahkemesi) | İstinaf başvurusunu reddetti |
| Danıştay 12. Daire, E.2023/2349 K.2025/5548, T.04.12.2025 | Devamlılık arz eden birden fazla fiilde zamanaşımının tespiti için son eylem tarihinin araştırılıp açıkça ortaya konulması gerekirken eksik inceleme yapıldığından BİM kararını bozdu; kesin, oybirliği |
Md.127’deki süreler yalnız disiplin cezası verme yetkisine ilişkindir. Suç oluşturan fiillerde ceza davasının ayrı süreleri için ceza davası zamanaşımı yazısına bakabilirsiniz.
Ceza davası disiplin sürecini durdurur mu?
Hayır. Aynı olaydan dolayı ceza mahkemesinde kovuşturma başlamış olması disiplin kovuşturmasını geciktiremez. Memurun ceza kanununa göre mahkûm olması veya olmaması da ayrıca disiplin cezası uygulanmasına engel değildir (md.131). Ceza davasının aşamaları için ceza yargılaması nasıl işler yazısına bakabilirsiniz. Ceza soruşturması aşamasındaki haklar için ifadeye çağrılan kişinin hakları yazısına bakabilirsiniz.
Uygulamada nelere dikkat edilmeli?
- Tebliğ belgesindeki tarih not edilmeli, yedi günlük süre buna göre hesaplanmalıdır.
- İtiraz dilekçesinin kayda alındığını gösteren evrak numarası saklanmalıdır.
- Savunma için verilen sürenin yedi günden az olup olmadığı kontrol edilmelidir.
- Fiil tarihi, öğrenme tarihi ve soruşturmanın başladığı tarih ayrı ayrı yazılmalıdır.
- Özel kanuna tabi personelde (örneğin kolluk) 657 yerine özel kanun hükümleri uygulanabilir; özel kanunların yetkili amir ve kurullara ilişkin hükümleri saklıdır (md.126/son).
Harç ve yargılama giderleri tarifeyle belirlenir.
Sıkça sorulan sorular
Disiplin cezasına itiraz süresi kaç gündür?
Kararın tebliğinden itibaren yedi gündür (657 md.135/2).
Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına kim bakar?
Yüksek disiplin kurulu (md.135/1).
Süresinde itiraz etmezsem ne olur?
Ceza kesinleşir (md.135/2).
Savunma vermezsem ne olur?
En az yedi günlük süre içinde savunma yapmayan memur savunma hakkından vazgeçmiş sayılır (md.130/2).
Disiplin cezasına karşı dava açma süresi nedir?
İYUK md.7’ye göre yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gündür; 657 ayrı bir süre öngörmez.
Ceza davasında beraat edersem disiplin cezası kalkar mı?
Kendiliğinden kalkmaz; mahkûmiyet veya beraat disiplin cezası uygulanmasına engel değildir (md.131).
Kaynaklar
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu md.125, 126, 127, 130, 131, 135
mevzuat.gov.tr - 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu md.7, 8, 33
mevzuat.gov.tr - Danıştay 12. Daire E.2023/2349 K.2025/5548 T.04.12.2025 — Danıştay Karar Arama